Nghề Khiêng Quan Tài

Năm nghìn năm văn minh Trung Hoa, anh hùng hào kiệt như sao trên trời. Từ thời Đông Hán, con người được chia thành ba đẳng cấp: thượng là quý nhân, trung là bách tính, hạ là bần dân. Nghề nghiệp thì được phân thành chín hạng: một quan, hai lại, ba tăng, bốn đạo, năm y, sáu công, bảy thợ, tám kỹ nữ, chín nho sĩ. · Theo cách nhìn của người Đông Hán, tôi cũng không biết bản thân thuộc đẳng cấp nào, bởi tôi chỉ là một nhân vật nhỏ bé, làm công việc mà trong mắt người khác thì cực kỳ thấp hèn. · “Đài quan tượng” ba chữ đơn giản ấy đã nói hết nỗi cay đắng và thê lương của bao người cùng nghề. Mà tôi chính là một trong số ít ỏi thợ khiêng quan tài trong nước. · Tên gọi “Đài quan tượng” là người ngoài đặt cho chúng tôi, còn trong nghề, chúng tôi thích tự gọi mình là “Bát Tiên”, “Bát Đại Kim Cang”; quan tài gọi là “long cữu”, “long quách”. Chỉ có như vậy, chúng tôi mới cảm thấy công việc mình làm là “thần thánh” và không thể thiếu. · Thợ khiêng quan tài, nói cho cùng, chỉ là người khiêng quan tài, không cần học vấn cao siêu gì, chỉ cần có sức lực là được. Nhưng mấu chốt nằm ở hai chữ “khiêng quan”. Đây là một công việc đòi hỏi kỹ thuật. Nếu không biết cách, chỉ một cỗ quan tài cũng có thể đè chết người, hoặc không chết thì cũng tàn phế cả đời. Chưa kể, người chết còn có thể tìm đến làm phiền, thậm chí rước họa sát thân. · Tôi là người Hồ Nam, sinh ngày 19 tháng 3 năm 1987 trong một ngôi làng nghèo. Cha mẹ ít học, nên cái tên đặt cho tôi cũng chẳng hay ho gì, nói ra dễ bị người cười chê. Thế là tôi tự đặt cho mình nghệ danh “Trần Cửu”, nghĩa là “rượu cũ lâu năm”. Người trong nghề thường trêu tôi: “Sao không gọi là Trần Bát, Trần rùa già?” · Người nể mặt thì gọi tôi một tiếng “Cửu ca”, kẻ không coi trọng thì gọi “thằng khiêng quan tài”, còn người có học thì sẽ gọi tôi “Trần Bát Tiên”. · Tôi bắt đầu khiêng quan tài từ năm 18 tuổi, nay đã 28 tuổi, mười năm qua đã đi qua Quảng Đông, Vân Nam, Quý Châu, Hà Nam, Tứ Xuyên…, tổng cộng khiêng hơn ba trăm cỗ quan tài, gồm cả âm quan, dương quan, huyền quan, nhị thứ quan… Có lần còn khiêng cả một cỗ “độn quan” hiếm thấy trăm năm có một, suýt nữa lấy luôn cái mạng tôi. · Câu chuyện phải bắt đầu từ lúc tôi bước chân vào nghề Bát Tiên. Năm đó tôi 18 tuổi, mẹ tôi mắc bệnh nặng, tiêu hết số tiền ít ỏi còn lại trong nhà, hơn ba nghìn tệ. Không còn tiền cho tôi tiếp tục học, tôi đành bỏ dở việc học mà về quê thất nghiệp. · Giống như bao thanh niên bây giờ, tôi cũng từng mơ mộng một ngày nào đó mở công ty, niêm yết cổ phiếu, vượt qua Jack Ma, so kè với Carlos. Nhưng hiện thực tàn khốc cho tôi biết: ở cái ngôi làng heo hút này, muốn mở công ty chẳng khác gì đốt pháo trên máy bay, chỉ là ảo tưởng. · Thấy tôi ở nhà ăn bám mãi cũng không phải cách, cha tôi khắp nơi tìm người dẫn tôi vào Nam, xuống Quảng Châu kiếm sống. Nhưng ai đời xa lạ lại muốn mang theo một thằng nhóc non choẹt? Thế là tôi ở nhà rảnh rỗi suốt ba tháng trời. · Ngày ngày trôi qua, kinh tế gia đình càng lúc càng kiệt quệ, thuốc men cho mẹ cũng sắp không còn tiền mua. Cuối cùng, cha tôi nghiến răng hỏi: “Có muốn đi khiêng quan tài không?” Khi con người đã nghèo đến cùng cực, thì danh dự, đạo đức… đều chẳng còn quan trọng, huống hồ là chuyện khiêng quan. Vì vậy, tôi chẳng nghĩ ngợi gì mà gật đầu đồng ý. · Cha tôi mang theo hơn ba chục quả trứng gà còn lại trong nhà, đưa tôi đến tìm một người hàng xóm tên Lão Vương, nhờ ông dẫn tôi nhập nghề. · Nói về Lão Vương, thực ra cũng có chút họ hàng xa với nhà tôi: ông là chồng của chị gái bà ngoại tôi. Ông khoảng năm mươi tuổi, mặt chữ điền, râu quai nón rậm rạp, mắt trái mù do năm xưa nổ đá. Người ta gọi ông là “Độc Nhãn Long”. · Ở nông thôn, làm tang sự thường nhờ người trong làng khiêng quan. Nhưng khi kinh tế ngày càng phát triển, thanh niên bỏ làng đi làm công xa, trong làng chỉ còn người già, trẻ nhỏ, phụ nữ. Lao động khỏe mạnh chẳng còn bao nhiêu, thế là mới nảy sinh nghề “Bát Tiên”. · Có thêm một thanh niên khỏe mạnh như tôi, dĩ nhiên Lão Vương không từ chối. Cha tôi đưa hơn ba chục quả trứng, ông không lấy, ngược lại còn tặng thêm mấy chục quả, bảo là để cảm ơn cha tôi đã ủng hộ nghề Bát Tiên. · Có những việc dường như đã được định sẵn từ trong số mệnh. Ngày thứ hai sau khi tôi theo Lão Vương, trong làng liền xảy ra một chuyện: khiêng song quan. · Ngày xưa, song quan là đặc quyền của nhà giàu: một người chết, dùng hai cỗ quan tài một lớn một nhỏ. Người chết đặt vào quan tài nhỏ, rồi đặt quan tài nhỏ vào quan tài lớn, gọi là “quan quách”: cái nhỏ gọi quan, cái lớn gọi quách. · Nhưng song quan ở làng tôi lại là vợ chồng cùng nằm chung một cỗ quan tài, khác hoàn toàn với song quan thời cổ. · Đôi vợ chồng ấy vốn là nhà giàu nhất làng. Họ đã chuyển hộ khẩu ra thành phố, nghe nói mở công ty, cụ thể công ty gì thì chẳng ai rõ, chỉ biết họ rất có tiền, có nhà, có xe. · Nguyên nhân cái chết khiến người ta vừa buồn vừa buồn cười. Có người nói vợ phát hiện chồng có bồ nhí, bỏ thuốc chuột vào thức ăn giết chồng rồi tự tử. Có người lại bảo chồng phát hiện vợ ngoại tình, bỏ thuốc chuột hại vợ, sau đó bị tình nhân của vợ giết chết. Chết thế nào, tôi không mấy quan tâm, dẫu sao tư tưởng của người giàu chẳng phải hạng thường dân như tôi có thể đoán được. · Họ chết đi, để lại một ông cụ gần bảy mươi và một đứa trẻ ba tuổi. Muốn cho con cháu “lá rụng về cội”, ông cụ đưa xác họ về quê. · Ông kể sơ qua nguyên do với các bậc trưởng lão trong làng, rồi định chôn cất hai vợ chồng ở đây. Theo lệ quê, người đã chuyển hộ khẩu ra ngoài thì không được chôn trong đất làng. Nhưng nghĩ cảnh “người đầu bạc tiễn kẻ đầu xanh” quá thương tâm, dân làng cũng đồng ý cho chôn, chỉ yêu cầu không được mời đạo sĩ làm lễ siêu độ, sợ phá phong thủy. · Ông cụ dựng tạm linh đường ngoài cổng làng. Vì gấp gáp, chưa kịp mua quan tài, ông bèn tìm một cỗ quan mỏng trong làng, bỏ xác hai vợ chồng vào, rồi nhờ người đào huyệt ở khu đất mộ phía ngoài (làng chỉ cấp cho một khoảnh đất ấy để chôn). · Tiếp đó, ông nhờ trưởng thôn tìm người khiêng quan. Tiền công không hề hà tiện, cao gấp đôi thường lệ, hứa trả 200 tệ. Nhưng trong phạm vi hơn trăm dặm quanh làng, Bát Tiên chỉ chừng hai mươi người. Vừa nghe phải khiêng quan của kẻ chết oan, ai cũng bảo khó khiêng, không dám đi. · Bất đắc dĩ, ông cụ nâng giá lên 500 tệ một người. Quả đúng câu cổ nhân: “Trọng kim chi hạ, tất hữu dũng phu” (có tiền thưởng hậu hĩnh, át có kẻ liều). Người dũng phu ấy chính là Lão Vương, người dẫn tôi nhập nghề. · Cha tôi từng kể: nhà Lão Vương có hai đứa con, một đang học cấp ba, một học đại học. Học phí đều do ông kiếm từ nghề Bát Tiên. Gặp cơ hội thế này, ông làm sao bỏ qua. · Đêm đó, khoảng hơn mười giờ, Lão Vương gõ cửa nhà tôi, nói: "Tiểu Cửu, còn thiếu một người Bát Tiên, cậu có đi không?" · Cha tôi nghe vậy, vội mời ông vào, rót ly nước đường, hỏi: "Lão Vương à, nghe nói đôi vợ chồng ấy chết oan, thằng tiểu Cửu mới vào nghề, liệu có xảy ra chuyện gì không?" · Lão Vương uống một ngụm nước đường, vỗ ngực nói: "Quan tài song thì tôi chưa khiêng, nhưng sợ gì chứ? Ông cứ yên tâm giao tiểu Cửu cho tôi, mai tôi sẽ đưa nó về nguyên vẹn." · Cha tôi nghe vậy mới đồng ý cho tôi đi theo ông khiêng quan. Trước khi xuất phát, cha kéo tôi đến bàn thờ tổ tiên, đốt rất nhiều giấy tiền, rồi dặn dò tới tấp mới để tôi đi.